ดร สุเมธ ตันติเวชกุล กล่าวว่า เรื่องหลักการทรงงานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวนั้น ได้รวบรวมจากการรับใช้เบื้องยุคลบาท โดยได้มาจากรับพระราชทานโดยตรง และจากที่ได้ประมวลด้วยตนเองที่ได้มีโอกาสถวายงานเมื่อแรกเริ่มที่เข้าไปถวายงานนั้นพระองค์ทรงรับสั่งให้ทราบว่าถึงจุดประสงค์ในการทำงาน โดยทรงขอบใจและตรัสให้ทราบว่าการทำงานกับพระองค์นั้นพระองค์ไม่มีอะไรจะให้ นอกจากความสุขร่วมกันในการทำประโยชน์ให้กับผู้อื่น

        ตลอดเวลาในการทรงงาน พระองค์จะมีรับสั่งที่ทำให้ผู้ร่วมงานรู้สึกอบอุ่นใจ  เช่นเมื่อทรงต้องการให้มีการทำงานร่วมกัน จะทรงรับสั่งว่า “ไปตามพรรคพวกมา” ยังความอบอุ่นใจให้กับผู้รับใช้เบื้องยุคลบาททุกท่าน          ตลอดเวลาที่พระองค์ทรงงานต่างๆ ทรงแสดงให้เห็นว่ามิได้ทรงพอพระราชหฤทัยแค่มีรับสั่ง - สั่งการเท่านั้น  จะทรงลงมือทำเองแทบทุกเรื่องโดยแรกๆนั้น ทรงโรเนียวด้วยพระองค์เอง ทรงทำตั้งแต่บีบหมึกจากหลอดใส่เครื่องเพื่อโรเนียว ไม่ได้ทรงรังเกียจหมึกโรเนียวที่เปื้อนพระหัตถ์ ทรงคิดเอง ทรงทำเอง ทรงรวบรวมข้อมูลและทรงปรึกษาผู้เชี่ยวชาญและผู้ปฏิบัติงานด้านต่างๆ      

        หลักการทำงานประการแรกของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว คือ คิดเพื่อส่วนรวม  คิดเพื่อประเทศชาติอยู่เสมอ อย่างเช่น เมื่อครั้งที่ทรงประชวรครั้งล่าสุด และต้องเข้ารับการผ่าตัดที่โรงพยาบาลศิริราช ซึ่งใช้เวลาในการรักษาพระองค์เป็นเวลานาน ได้ทรงรับสั่งให้ไปติดตั้งคอมพิวเตอร์พร้อมเดินสายออนไลน์ไว้  เพราะกำลังจะมีพายุเข้าประเทศ จึงทรงมีพระประสงค์ที่จะติดตามสถานการณ์ที่เกิดขึ้น หากมีน้ำท่วมหรือปัญหาใดๆกับพสกนิกรของพระองค์ จะได้ทรงติดตามและให้การช่วยเหลือได้ทัน  เป็นต้น 

        พระองค์ทรงถวายหลักการในการดำเนินโครงการคือต้องเข้าใจสภาพภูมิสังคม  สภาพของปัญหา ต้นเหตุของปัญหา และ การแก้ปัญหา ทุกครั้งก่อนที่จะพระราชทานโครงการใดๆ ณ ที่ใดก็ตามพระองค์จะทรงคำนึงและยึดหลัก  ภูมิสังคม    
  
        หลัก “ภูมิสังคม” นั้น อธิบายได้ว่า “ภูมิ” คือ ภูมิประเทศ  ภูมิประเทศ คือ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การดำเนินโครงการต้องให้ความเคารพธรรมชาติ โครงการบางอย่างไม่ประสบความสำเร็จ เนื่องจากเมื่อสำเร็จที่หนึ่งแล้วนำไปใช้ที่อื่นๆโดยไม่ดูภูมิสังคม รวมถึง เรื่องบางอย่างอาจทำได้โดยใช้หลักการทางวิชาการ แต่ต้องคำนึงว่า สมควรที่จะทำหรือไม่ หากจะทำต้องทำให้ถูกต้อง และรอบคอบ      

 * เรียบเรียงจากสรุปความการปาฐกถา เรื่อง “หลักการทรงงานพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว”  โดย สภาวิศวกร

        ส่วนคำว่า “ สังคม” หมายถึงคน ยิ่งคนมีความหลากหลาย  คนในท้องถิ่นที่ต่างกันจะแตกต่างกันทั้งในด้านความคิด   การตัดสินใจ   ในส่วนของภูมิภาคที่ต่างกันหรือแม้แต่อยู่เมืองเดียวกันก็ต่างกัน  เพราะสังคมใดๆนั้นจะตัดสินใจตาม วัฒนธรรม  ประเพณี  ค่านิยมของแต่ละท้องถิ่น 

        การแก้ปัญหาบางอย่างนั้นจะพระราชทานแนวคิดคือ “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา”  นั่นคือจะดำเนินการสิ่งใดต้องเข้าใจเสียก่อน ต้องเข้าใจภูมิประเทศ   เข้าใจคน เข้าใจปัญหาที่เกิดขึ้นส่วนการเข้าถึง  คือนอกจากที่จะเข้าใจแล้ว  จะทำอย่างไรให้ประชาชนที่ประสบปัญหาหรือต้องการการพัฒนานั้น เข้าใจสิ่งที่กำลังดำเนินการด้วย ดังนั้นเมื่อมีความเข้าใจและเข้าถึงแล้ว จะเป็นการพัฒนาที่เกิดจากทุกฝ่ายร่วมมือกัน ต่างยอมรับให้เกิดการพัฒนานั้น

        หลักสำคัญอีกประการหนึ่งของพระองค์ คือ ทรงทำประชาพิจารณ์  โดยก่อนดำเนินการทรงเตรียมการในทุกเรื่อง ทรงเตรียมข้อมูลทุกด้าน การเสด็จไปที่ต่างๆนั้น จะทรงสอบถามผู้สูงอายุเป็นอันดับแรก ซึ่งน่าจะเป็นคนที่รู้จริงรู้ลึก นั่นก็คือการตรวจสอบข้อมูลด้านต่างๆที่เตรียมไว้ เมื่อทรงได้ข้อมูลที่ถูกต้องถ่องแท้ แม่นยำ จึงทรงทบทวนหาทางแก้ปัญหาจากนั้นการสนทนาจะเริ่มต้นด้วยการมีพระมหากรุณาธิคุณให้ราษฎรทราบว่าพระองค์ท่านมีพระราชวินิจฉัยในการแก้ปัญหานั้นๆอย่างไร      ราษฎรจะยอมให้ดำเนินการหรือไม่ หากมีการคัดค้านหรือมีความเห็นที่ไม่ตรงพระราชวินิจฉัย พระองค์ท่านจะทรงอธิบายอย่างละเอียด  จนทุกฝ่ายของราษฎรและส่วนราชการเห็นพ้องต้องกันหมด  ทรงทำประชาพิจารณ์ทุกฝ่ายก่อน และเป็นตัวอย่างวิธีประชาพิจารณ์ที่ถูกต้อง โดยต้องนำทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องมาร่วมพิจารณาตั้งแต่แรกก่อนจะดำเนินการ 

        หลักการทรงงานในการดำเนินการต่างๆ  พระองค์จะติดตามข้อมูลข่าวสารอยู่ตลอดเวลา จะทรงศึกษาเอกสารวิชาการต่างๆทั้งในและต่างประเทศ    พร้อมทั้งพระราชทานให้กับผู้เกี่ยวข้องศึกษาร่วมกับพระองค์ท่าน ทรงพระอักษรมาก ติดตามข่าวสาร เรียนรู้อยู่ตลอดเวลา 

        หลักการทรงงานอีกประการหนึ่งคือ จะทรงสัมผัสกับธรรมชาติ  พระองค์ทรงรู้จักธรรมชาติ  เป็นหลักสำคัญ เมื่อทรงมองเห็นน้ำเน่า   แทนที่จะทรงคิดถึงโรงบำบัดน้ำเสีย กลับเปลี่ยนเป็นทรงคิดถึงวิธีการบำบัดโดยใช้ธรรมชาติที่อยู่รอบๆบริเวณนั้น ว่าทำอย่างไรถึงจะมีออกซิเจนในน้ำได้ จนเป็นที่มาของกังหันน้ำชัยพัฒนา    

        หลักการทรงงานของพระองค์ท่านที่น่าประทับใจมาก คือ การเป็นธรรมชาติและธรรมดา วิธีการแก้ไขของพระองค์โดยยึดธรรมชาติเป็นหลัก น้ำเน่าก็เอาธรรมชาติมาแก้ โดยวิธีการที่จะแก้ไขนั้นต้องธรรมดา  เพื่อที่ให้ง่ายต่อการนำไปใช้ ให้เป็นที่ยอมรับในสากล  พระองค์ทรงประเมินผลและติดตามผลด้วยพระองค์เอง ทรงมีวิธีการมองสังเคราะห์แก้ปัญหาเร็วและง่าย ไม่สลับซับซ้อน อันเป็นผลมาจาก ทรงเตรียม ตรวจสอบ วิเคราะห์ แก้ปัญหาทั้งจากผู้เกี่ยวข้องและจากพระองค์เอง  

        การให้ความสะดวกแก่ประชาชน ก็เป็นอีกหนึ่งหลักการทรงงานของพระองค์ ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญ โดยที่การดำเนินการใดๆให้ประชาชน ได้รับประโยชน์ทั้งครอบครัว โดยไม่จำเป็นที่ต้องแยกกัน และการที่จะมีส่วนร่วมในโครงการเช่น โครงการหนึ่งๆนั้น ฝ่ายพ่อและลูกชายจะได้ประโยชน์จากเรื่องดินเรื่องน้ำ  ฝ่ายแม่ได้ในเรื่องสาธารณสุขมูลฐาน ฝ่ายลูกสาวอาจจะได้ในเรื่องการแปรรูปอาหาร เป็นต้น  
  
        สุดท้าย ท่านเลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา ได้กล่าวถึงหลักการทรงงานอีกประการหนึ่งของพระองค์คือ การดำเนินการใดๆ จะทรงให้ยึดหลักมีความอ่อนน้อมถ่อมตน โดยทรงปฏิบัติพระองค์เองให้ดูเป็นแบบอย่าง เช่น ในระหว่างการเสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมเยียนราษฎรในท้องถิ่นทุรกันดาร จะทรงคุกเข่าเมื่อมีพระราชปฏิสันถารกับประชาชน และการดำเนินงานร่วมกันต้อง รู้รักสามัคคี และมีความรัก ความเมตตา อยู่ตลอดเวลา ไม่ใช่ทำงานแบบเก่งคนเดียว การดำเนินการใดๆต้องวางพื้นฐานให้มั่นคง โดยพระองค์ทรงใช้ธรรม คือ ทศพิธราชธรรม เป็นหลักในการทรงครองแผ่นดินมาโดยตลอดเวลาอันยาวนานกว่า 60 ปี

        หลักการทรงงานของพระองค์ท่านที่น่าประทับใจมาก คือ การเป็นธรรมชาติและธรรมดา วิธีการแก้ไขของพระองค์โดยยึดธรรมชาติเป็นหลัก น้ำเน่าก็เอาธรรมชาติมาแก้ โดยวิธีการที่จะแก้ไขนั้นต้องธรรมดา   เพื่อที่ให้ง่ายต่อการนำไปใช้ ให้เป็นที่ยอมรับในสากล 

ที่มา : http://www.technologymedia.co.th

• < Prev
• Next >